Imihlangano evamile kaMengameli wangaphambilini uJacob Zuma nomndeni wakwaGupta ngesikhathi sakhe sokubusa ivuse ukuhlolisiswa kabusha ngemuva kokuvela kwakhe emphakathini no-Ajay Gupta owayefunwa e-India ngoJulayi 2026, okwenza ochwepheshe bezomthetho kanye nababukeli bezepolitiki babuze ukuthi imithetho yaseNingizimu Afrika iyasebenza yini ngokubamba izinhloko zemibuso zangaphambilini ngezenzo ezibhekwa njengezilimaza izintshisekelo zombuso.
Imihlangano Evamile Nezinsolo Zenkohlakalo
Ubufakazi obuseKhomishini Yokubanjwa Kombuso kanye nezitatimende zezikhulu zangaphambilini ziqinisekisa ukuthi uJacob Zuma wayehlangana njalo nomndeni wakwaGupta endaweni yabo yaseSaxonwold kusukela ngo-2010 kuqhubeke. UThemba Maseko, owayengumkhulumeli kahulumeni, wafakaza ukuthi u-Ajay Gupta wayezigqaja ngokuthi uZuma wayevakashela ikhaya lakwaGupta ukuze adle isidlo sakusihlwa okungenani kanye ngesonto.
Ngokusho kwamaphoyisa kanye nophenyo oluningi, kuthiwa abakwaGupta basebenzise ubuhlobo babo obuseduze noZuma ukuze bathonye ukuqokwa kwekhabhinethi futhi baqinisekise amabhizinisi kahulumeni akhethekile. Ngo-2016, uMvikeli Womphakathi kanye ne-South African Police Service baqala uphenyo oluhlukene mayelana nokwephulwa okungenzeka koMthetho Wokuziphatha Kwamalungu Aphezulu kanye nenkohlakalo ehilela indodana kaZuma, uDuduzane, kanye nabakwaGupta.
Impendulo Yezomthetho Nezicelo Zokuguqulwa
Ngo-2018, i-ANC yacela ukuthi kwenziwe uphenyo ngemibhalo eputshukile ekhomba inzuzo ekhohlakele yabakwaGupta ngesikhathi sokubusa kukaZuma. Ubucayi balezi zinsolo baphela ngo-2021, lapho iNkantolo Yomthethosisekelo yaseNingizimu Afrika igweba uZuma izinyanga ezingu-15 ejele ngenxa yokudelela ngemuva kokwehluleka ukuvela ngaphambi kophenyo lwe-State Capture.
Umhlangano kaJulayi 2026 phakathi kukaZuma no-Ajay Gupta—ababefunwa ngamacala ahlobene nokubanjwa kombuso eNingizimu Afrika—uveze izikhala eziqhubekayo ohlakeni lwezomthetho lwezwe olulawula omongameli bangaphambilini. UKingsley Makhubela, isazi sokubusa, uthe ngesikhathi kuxoxwa emsakazweni, “Uhlaka lwezomthetho lwamanje alunikezi imiphumela lapho owayengumongameli enza ngendlela elimaza izintshisekelo zoMbuso.”
Ukuphika Okuqhubekayo Nemiphumela Yezepolitiki
UZuma ubelokhu ephika noma yimiphi imisebenzi engekho emthethweni nabakwaGupta, etshela i-State Capture Commission ngoJulayi 2019, “Angikaze ngenze lutho nabo ngokungemthetho noma yini.” Kodwa-ke, owayeyinhloko ye-State Security Agency uGibson Njenje utshele uphenyo olufanayo ukuthi, “AbakwaGupta basebenzise ubudlelwano babo noMengameli wangaphambilini uJacob Zuma ukuze bangene emabhizinisini.”
Impikiswano eqhubekayo mayelana nezenzo zikaZuma kanye nethonya lamaGupta iyaqhubeka nokuphakamisa imibuzo mayelana nokuthi imithetho yamanje yanele yini ukuvikela izikhungo zentando yeningi ekuphazamisekeni okungafanele yizikhulu zezepolitiki nezamabhizinisi. Kulindeleke ukuthi kube nezinyathelo ezengeziwe zomthetho nezephalamende njengoba amaqembu aphikisayo kanye nababukeli bezomthetho becela izinguquko eziphelele zokuqinisa ukuqapha phezu kwabaholi bezwe bangaphambilini.







